Osteoporoza –„ cichy złodziej kości" 
 
Osteoporoza jest to stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). Osteoporoza jest uogólnioną chorobą metaboliczną kości, charakteryzującą się niską masą kostną, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, a w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania.

Pierwotna i wtórna postać osteoporozy
Wyróżnia się dwa podstawowe typy tej choroby: pierwotny i wtórny. Osteoporoza pierwotna stanowi około 80 % przypadków występowania tej choroby. Tu można wyróżnić jej trzy typy:
  • osteoporoza pomenopauzalna, która jest bardzo często spotykaną i najczęściej dotyczy kobiet po 50. roku życia. Jej powstawanie ma ścisły związek z menopauzą i niedoborem hormonów,
  • osteoporoza w wieku podeszłym, której przyczyną jest niedobór wapnia, zmniejszenie poziomu witaminy D3, testosteronu,
  • osteoporoza idiopatyczna występuje bardzo rzadko, najczęściej u dzieci i młodzieży, a jej przyczyna pozostaje nieznana.
Pozostałe 20 % przypadków to osteoporoza wtórna i związana jest z chorobami współistniejącymi, takimi jak: reumatoidalne zapalenie stawów, zaburzenia hormonalne, alkoholizm, choroby metaboliczne, nowotworowe oraz stosowanie niektórych leków.





Diagnostyka
 

Osteoporoza początkowo nie daje żadnych zauważalnych objawów. Pojawiają się one dopiero gdy wystąpi złamanie kości, choć nawet wtedy mogą zostać przeoczone lub zbagatelizowane. Dla zagrożonych osłabieniem kości bardzo niebezpieczne mogą być wszelkie przypadkowe uderzenia i potknięcia.

Metody pomocne w rozpoznawaniu osteoporozy


  • densytometrię kości techniką DEXA:
    pomaga określić gęstość mineralną kości. Badanie jest szybkie i bezbolesne, polega na wykonaniu prześwietlenia promieniami rentgenowskimi. Jeżeli kości są gęste i mocne, wtedy niewiele promieni rentgenowskich przez nie „przejdzie”, gdy zaś są kruche, porowate – promieni przenika więcej. Najczęściej bada się kości, które często ulegają złamaniu w przebiegu osteoporozy – odcinek lędźwiowy kręgosłupa, szyjka kości udowej,
  • kalkulator FRAX: jest techniką pozwalającą ocenić ryzyko złamań w osteoporozie, w ciągu kolejnych 10 lat. Metoda pozwala podzielić pacjentów na trzy grupy: małego, średniego oraz dużego ryzyka złamań,
     
  • badanie radiologiczne: wykonywane, gdy istnieje podejrzenie złamania, pomaga określić jego rodzaj.
     
By uchronić się przed osteoporozą albo hamować postęp choroby, należy zadbać o odpowiednią dietę. Musi być przede wszystkim bogata w wapń i witaminę D. Składniki te można znaleźć głównie w produktach mlecznych. Również magnez (np. pestki dyni, otręby pszenne, orzechy) wpływa korzystnie na gęstość mineralną kości, bo bierze udział w procesie przyswajania wapnia .

Aktywność fizyczna jest też bardzo ważna, ponieważ kość jest żywą tkanką, która dostosowuje swoją budowę tak, aby jak najlepiej sprostać codziennym obciążeniom. Ich brak powoduje jej osłabienie i zwiększoną podatność na złamania a zła sprawność ruchowa zwiększa ryzyko upadków. Dlatego zaleca się wykonywanie umiarkowanej aktywności fizycznej (np. chodzenie, pływanie).